14 Bajek z Królestwa Lailonii
Leszka Kołakowskiego

„14 bajek z królestwa Lailonii Leszka Kołakowskiego” to cykl adaptacji filmowych, przy użyciu różnych technik animacji, bajek – przypowieści, wybitnego polskiego filozofa Leszka Kołakowskiego. Lailonia, to kraina, której nie ma na mapie. Trudno też nazwać ją krainą z bajek. Lailonia tak naprawdę leży w każdym z nas. Bo każdemu z nas, tak jak bohaterom tych filmów, przyrodzona jest ciekawość. A ciekawość, to konieczność zadawania pytań i poszukiwania odpowiedzi. Ciekawość to także prawo do zwątpienia. Trochę parafrazując Kartezjusza, można by powiedzieć o głównym przesłaniu tych bajek: „Wątpię, więc myślę, myślę, więc jestem”. I choć często bohaterowie naszych bajek ponoszą porażki, to jednocześnie pozostawiają widza w głębokim przekonaniu, że należy poszukiwać, że należy mieć nadzieję, tak jak Laje, najmłodszy z braci w filmie „O największej kłótni”, że znajdzie lepsze miasto, lepsze miejsce dla siebie do życia, choć jego brat takie poszukiwanie przypłacił życiem. Filmy z tego cyklu bawią i uczą, rozbudzają wrażliwość młodego widza, zapraszają do dyskusji, do samodzielnej refleksji. Zapraszają do spojrzenia na otaczający nas świat z różnych punktów widzenia, a przede wszystkim pragną utrwalić w młodym człowieku tę niezwykłą umiejętność, którą mają małe dzieci – umiejętność zadawania pytań i poszukiwania odpowiedzi, umiejętność, którą w miarę dorastania tracimy na rzecz bezkrytycznego akceptowania tzw. prawd oczywistych, utartych oraz pewnych schematów myślenia. Bajki te posiadają też te walory dramaturgiczne, które pozwalają mądre i głębokie przesłanie przekazać środkami filmowymi, jak np.: konstrukcja opowieści, akcja z zaskakującymi zwrotami, barwność postaci, tragizm i humor obecny zarówno w akcji, jak i w dialogach czy też intensywność przeżyć bohaterów. Jan Zamojski, scenarzysta

Między filozofią a filmem.
O „Bajkach z Lailonii...” Leszka Kołakowskiego.

Krakowski KINEMATOGAF FILOZOFICZNY zwrócił moją uwagę, bo – co jest w tych czasach nietypowe a mi bliskie – promuje pytania a nie odpowiedzi. Czy intuicja, że właściwym kluczem interpretacji 13 bajek z królestwa Lailonii dla dużych i małych jest myśl filozoficzna, była słuszna? Nie sposób nie zauważyć, że napisał je filozof i gdy kilkanaście już lat temu wpadłem na pomysł adaptacji filmowej 13 bajek…, ich filozoficzna warstwa – tak jak ją rozumiałem - była dla mnie motywacją napisania wówczas takich a nie innych scenariuszy. Przy tej okazji, a także w dyskusjach z reżyserami o scenopisach, powstawały dotyczące tej warstwy zapiski, które w końcu całkiem niedawno złożyłem w całość w formie szkiców, wzbogacając je przy okazji o odniesienia do tych prac Mistrza, które zostały opublikowane już po zrealizowaniu filmów z cyklu 14 bajek z królestwa Lailonii Leszka Kołakowskiego.

Choć adaptując Bajki z Lailonii… na scenariusze filmów animowanych musiałem odpowiedzieć sobie również na wiele innych pytań, np. po co robić adaptację filmową dzieła literackiego, skoro można założyć, że każde dzieło rodzi się we właściwej mu formie? albo – skąd czerpać śmiałość, by własne propozycje przedkładać tak niekłamanemu autorytetowi?, to odpowiedzi tych nie uważam za ostateczne. Wiąże się to nie tylko z intelektualną, lecz i z emocjonalną motywacją mojej pracy. Ożywa w mej pamięci obraz sprzed bardzo wielu lat, z połowy lat 60., gdy ośmio- dziewięcioletni zadzieram głowę, dostrzegając na najwyższej półce domowej biblioteki książeczkę z „13 bajkami…” w tytule; oczywiście, zaciekawiony tym wdrapuję się na krzesło i wyjmuję ją stamtąd i przeglądam, zaintrygowany najpierw ilustracjami. Czy pracując wiele lat później „między filozofią a filmem”, nie wspiąłem się po nią „bardziej” tylko troszeczkę? Czy kiedykolwiek będzie można jej dosięgnąć, czy też można mieć nadzieję, że w całości – nie?

Jan Zamojski
Katedra Nauk Społecznych Uniwersytetu Medycznego im. K. Marcinkowskiego w Poznaniu

Jan Zamojski – historyk filozofii, scenarzysta, tłumacz. Członek Koła Scenarzystów Stowarzyszenia Filmowców Polskich w Warszawie. Publikował opowiadania, tłumaczenia i opracowania krytyczne w dwumiesięczniku Czas Kultury. Współpracował z teatrami: „Teatr Ósmego Dnia” i „Derevo”. Współpracuje z Telewizyjnym Studiem Filmów Animowanych w Poznaniu. Pomysłodawca adaptacji książki Leszka Kołakowskiego „13 bajek z królestwa Lailonii dla dużych i małych” i autor wszystkich scenariuszy do filmów z cyklu „Czternaście bajek z Królestwa Lailonii Leszka Kołakowskiego”, które były prezentowane na ponad 70. festiwalach krajowych i zagranicznych oraz zdobyły wiele prestiżowych nagród.